اگر برای سال آینده‌ی میلادی سفری به اروپا در برنامه دارید، احتمالاً باید بودجه‌ی بیشتری برای بلیت هواپیما کنار بگذارید. مایکل اولیری، مدیرعامل رایان‌ایر، بزرگ‌ترین شرکت هواپیمایی اروپا از نظر تعداد باران دانلود مسافر، روز ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۸ مهر ۱۴۰۵) در یک نشست خبری در بروکسل گفت قیمت بلیت‌ها در اروپا در سال ۲۰۲۷ ممکن است ۱۰، ۱۵ و حتی ۲۰ درصد بالا برود و این را «بزرگ‌ترین افزایش قیمت بلیت در تاریخ اروپا» توصیف کرد. چند روز بعد، در ۲۸ اکتبر، گزارش تحلیلی رویترز هم نشان داد شرکت‌های هواپیمایی در سراسر جهان تمایل کمتری به پیش‌خرید سوخت دارند و به جای آن از افزایش کرایه‌ها سخن می‌گویند.
چرا بلیت‌ها گران‌تر می‌شوند؟
سوخت جت بین ۳۰ تا ۴۰ درصد هزینه‌های یک شرکت هواپیمایی را تشکیل می‌دهد. طبق داده‌های پایشگر انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (یاتا) که یورونیوز نقل کرده، میانگین قیمت سوخت جت در اروپا در هفته‌ی منتهی به ۱۶ اکتبر حدود ۲۰۷ دلار برای هر بشکه بوده؛ یعنی نزدیک به ۱۲۸ درصد بیشتر از یک سال قبل. تا امروز بسیاری از مسافران این جهش را به‌طور کامل حس نکرده‌اند و دلیلش یک ابزار مالی به نام «پوشش ریسک سوخت» است.
پوشش ریسک سوخت به زبان ساده
شرکت‌های هواپیمایی معمولاً بخشی از سوخت ماه‌های آینده را از قبل با قیمت مشخص قرارداد می‌بندند. به گفته‌ی اولیری، رایان‌ایر حدود ۸۰ درصد سوخت خود را تا مارس ۲۰۲۷ با قیمتی نزدیک به ۶۷ دلار برای هر بشکه تأمین کرده است. اما از آوریل ۲۰۲۷ این سپر عملاً برداشته می‌شود؛ این شرکت تنها ۱۵ درصد سوخت سال بعد را با قیمت ۸۵ دلار پوشش داده، در حالی که قیمت روز تقریباً دو برابر این رقم است. او گفته بیشتر شرکت‌های اروپایی هم وضعیت مشابهی دارند.
«قیمت بلیت‌ها در اروپا سال آینده شاید ۱۰، ۱۵ یا ۲۰ درصد بالا برود. این بزرگ‌ترین افزایش کرایه در تاریخ اروپا برای دوازده ماه آینده خواهد بود.» — مایکل اولیری، به نقل از رویترز
عوامل دیگری که قیمت را بالا می‌برند
- کاهش ظرفیت صندلی: اولیری پیش‌بینی می‌کند ورشکستگی و ادغام برخی شرکت‌ها، تعداد صندلی‌های در دسترس در زمستان امسال و تابستان ۲۰۲۷ را کم کند. صندلی کمتر یعنی رقابت کمتر و قیمت بالاتر.
- مالیات‌های جدید: برای نمونه، مالیات پرواز در بلژیک از ژانویه ۲۰۲۷ از ۲ یورو به ۷ یورو می‌رسد و رایان‌ایر در واکنش، ۲۰ مسیر و حدود ۱.۱ میلیون صندلی را از برنامه‌ی زمستانی بلژیک حذف کرده است.
- هزینه‌های زیست‌محیطی: شرکت‌های هواپیمایی معتقدند سیاست‌های اقلیمی اتحادیه‌ی اروپا نیز هزینه‌ی عملیاتی را بالا برده است.
- رفتار مشابه در آسیا: مدیرعامل ایرآسیا به رویترز گفته شرکتش برای دوازده ماه قیمت بالای نفت بودجه‌بندی کرده و راهی جز کاهش هزینه یا افزایش کرایه نمی‌بیند.
این خبر برای مسافران چه معنایی دارد؟
مهم‌ترین نکته، زمان‌بندی است. چون پوشش سوخت بیشتر شرکت‌ها تا اوایل بهار ۲۰۲۷ ادامه دارد، احتمالاً فشار اصلی قیمت‌ها از فصل بهار و به‌خصوص تابستان سال آینده دیده می‌شود؛ یعنی دقیقاً همان فصل پرتقاضای سفر. البته این پیش‌بینی است و اگر قیمت نفت پایین بیاید، ممکن است افزایش کمتر باشد.
چند راهکار عملی برای صرفه‌جویی
- زودتر رزرو کنید. اگر تاریخ سفر تابستانی‌تان مشخص است، خرید زودهنگام می‌تواند شما را از موج افزایش قیمت دور نگه دارد. بسیاری از شرکت‌ها همین حالا فروش بلیت ۲۰۲۷ را شروع کرده‌اند.
- به فصل‌های کم‌تقاضا فکر کنید. سفر در ماه‌های بینابینی مثل اواخر بهار یا اوایل پاییز معمولاً هم ارزان‌تر است و هم شلوغی کمتری دارد.
- تاریخ‌ها و فرودگاه‌ها را منعطف انتخاب کنید. پرواز در روزهای میانی هفته یا به فرودگاه‌های فرعی نزدیک یک شهر اغلب تفاوت قیمت محسوسی دارد.
- هزینه‌های جانبی را حساب کنید. در شرکت‌های ارزان‌قیمت، چمدان، انتخاب صندلی و حتی چاپ کارت پرواز می‌تواند قیمت نهایی را بالا ببرد. قیمت کل را مقایسه کنید، نه قیمت پایه را.
- قطار را هم در نظر بگیرید. در مسیرهای کوتاه اروپا، قطارهای سریع‌السیر گاهی گزینه‌ای رقابتی و راحت‌تر هستند.
- شرایط استرداد را بخوانید. با احتمال حذف مسیرها و تغییر برنامه‌ها، بلیتی که امکان تغییر یا استرداد داشته باشد ارزش بیشتری پیدا می‌کند.
آیا همه‌ی کارشناسان موافق‌اند؟
کارشناسان صنعت هوانوردی یادآوری می‌کنند که پوشش ریسک سوخت همیشه نوعی شرط‌بندی روی آینده است. اگر شرکتی امروز با قیمت بالا قرارداد ببندد و بعد قیمت نفت کاهش یابد، ضرر می‌کند؛ به همین دلیل بسیاری ترجیح می‌دهند فعلاً صبر کنند. این تصمیم، ریسک را از ترازنامه‌ی شرکت‌ها به جیب مسافران منتقل می‌کند. از سوی دیگر، اظهارات مدیران شرکت‌های هواپیمایی گاهی بخشی از چانه‌زنی با دولت‌ها بر سر مالیات‌هاست و باید با احتیاط به آن نگاه کرد.
جمع‌بندی
هشدار رایان‌ایر درباره‌ی افزایش تا ۲۰ درصدی قیمت بلیت هواپیما در اروپا، نتیجه‌ی ترکیب سوخت گران، پایان قراردادهای پیش‌خرید سوخت، کاهش ظرفیت و مالیات‌های تازه است. برای مسافران، بهترین واکنش برنامه‌ریزی زودهنگام، انعطاف در تاریخ و مسیر و مقایسه‌ی دقیق قیمت نهایی است. اگر رؤیای سفر تابستانی به پاریس، بارسلونا یا شمال اروپا را در سر دارید، شاید امروز بهترین زمان برای شروع برنامه‌ریزی باشد.